В народе верили, что в эту ночь реки светятся особым светом

img_2601 У Балгарыі — Яноўдзень, у Італіі — Сан Джавані, у Іспаніі — Сан-Хуан, у Велікабрытаніі — Святы Джон, у Польшчы — Сабутка… У Беларусі — Купала, якое адзначаецца ў ноч з шостага на сёмага ліпеня. Адно з самых прыгажэйшых святаў адзначылі на Лепельшчыне, на беразе маляўнічага возера Святое.

Пэўна, кожны з вас ведае, колькі дзіўных легенд і паданняў звязана з Купаллем. У народзе верылі, што ў гэту ноч рэкі свецяцца асаблівым святлом. “На Купалу сонца грала” — спяваецца ў народных песнях. Купальская ноч — злучэнне, здавалася б, несумяшчальных стыхій — вады і агню. Ёсць вельмі прыгожая легенда, звязаная з Купаллем. Дзяўчына і хлопец пабраліся шлюбам, а потым даведаліся што яны брат і сястра. Не вытрымаўшы сораму, яны ператварыліся ў кветку з пялёсткамі сіняга і жоўтага колераў. Кветка на самой справе расце ў Беларусі, мае назву “брат-сястрыца”, квітнее летам і лічыцца адным з сімвалаў Купалля. Менавіта гэты міф згадаў пры ўваходзе на святочную пляцоўку. Там нас сустрэлі некалькі штучных фламінга. Гэта конкурс, падрыхтаваны работнікамі раённага цэнтра дзяцей і моладзі. Задача, на першы погляд, няцяжкая — з некалькіх крокаў закінуць на галаву птушцы імправізаванае купальскае кола. Самых трапных чакаў прыз — марожанае ад філіяла “Лепельскі МКК” ААТ “Віцебскмясакамбінат”. У атракцыёне “Трапнае вока” — задача крыху іншая — кінуць мяккую цацку ў пластмасавы посуд.
Дзяўчаты з Полацка прывезлі конкурс “Лопні шарык!” Каб набыць галоўны прыз, трэба сем разоў трапіць у шарык дроцікамі. Давалася сем спроб. Цана — тры рублі. Справа нялёгкая, але дзяўчыны прызналіся, что па суседстве ад іх галоўны прыз ужо знайшоў свайго ўладальніка. Дарэчы, прыз знаходзіўся навідавоку — вялікі плюшавы мядзведзь. Паспрабаваў выйграць, але “пяць з сямі”. Шкада, а ў якасці суцяшэння — пластмасавы бранзалет, які свеціцца ўначы.
Было весела і на “Гульнёвым панадворку” Стайскага сельскага Дома культуры. Заплюшчваеш вочы, бярэш кацялок і з дапамогай чапялы ставіш яго ў печ. Прыз выбіраеш праз латарэю.
Можна было і парыбачыць. Выцягваеш некалькі пластмасавых рыбін — шакаладка ў падарунак.
У гэты чароўны вечар можна ўсё — вылечыцца ад хвароб, пазбавіцца ад бед і няшчасцяў, даведацца пра свой лёс, знайсці зачараваныя скарбы пры дапамозе папараць-кветкі, прызнацца ў сваіх пачуццях і надзець каханаму купальскі вянок. Гэта і зрабіла вядучая свята Юлія Кунчэўская. Вядучы Леанід Забабура, у сваю чаргу, падарыў дзяўчыне букецік палявых кветак.
img_2611Тэатралізаванае прадстаўленне народнага фальклорнага клуба “Кругаверць” “Ноч на Яна” адкрыла канцэртную праграму. Потым парадавалі гледачоў сваёй творчасцю вакальны гурт “Беразіначка” Домжарыцкага сельскага Дома культуры, Аляксандр Несан, Алена Пракаповіч, Таццяна Багуцкая і іншыя.
…Купаліш разам з Купалінкай абвясцілі са сцэны, што ў рамках Купалля пройдзе раённы конкурс прыгажосці сярод сельскіх клубных устаноў. А выбіралі самую абаяльную, яскравую і непаўторную “Міс Купалінку” гледачы. На працягу ўсяго вечара ў кожнага была магчымасць падысці да сцэны і прагаласаваць за ўдзельніцу, якая больш за ўсіх спадабалася. Дастаткова было апусціць у спецыяльную скрынку жэтон з нумарам удзельніцы, а спецыяльная камісія падводзіла падлік галасоў.
Час знаёміцца. На дэфіле-прадстаўленне грацыёзна выходзяць пяць удзельніц — Лізавета Жылко (Чарэйшчынскі сельскі Дом культуры), Дзіяна Караўчанкава (Старалядненскі СДК), Дар’я Марчанка (Юркоўшчынскі сельскі клуб-бібліятэка), Таццяна Драпеза (Поўсвіжскі сельскі Дом культуры) і Марыя Бондал (Баброўскі СДК). Прыгажуні-канкурсанткі павінны былі сябе прадставіць гледачам, а затым — праявіць свае творчыя здольнасці. Музычныя паўзы паміж выступленнямі рабілі Уладзіслаў Палачанін, Алеся Гайсёнак і Арцём Красноў. Па выніках конкурснай праграмы трэцяе месца заняла Дзіяна Караўчанкава, другое — Таццяна Драпеза. Перамогу і тытул “Міс Купалінка-2017” заваявала Марыя Бондал. Намеснік дырэктара раённага Дома культуры Таццяна Федарук уганаравала пераможцу, прызёраў каштоўнымі падарункамі і дыпломамі.
Тым часам звечарэла, і купальскае вогнішча ўзвілася ў вышыню. Між іншым, продкі верылі, што купальскія агні ўвасаблялі сонца, надзяляліся сілай даваць багаты ўраджай і праганяць смерць. Па ўсіх дварах раней збіралі старыя рэчы і палілі іх, у некаторых мясцінах у полымя кідалі старыя вуллі, каб пчолы былі здаровыя і прыносілі мёд. Пры агні гатавалі абрадавую вячэру — яечню, верашчаку, кулагу, варэнікі…
Праз вогнішча як скакалі, так і скачуць. Аднак гэты працэс у большасці страціў магічны сэнс і ўяўляе сабой проста вясёлую гульню. Пасля скокаў звычайна наступае час, мабыць, самы чароўны момант — пошук папараць-кветкі, якая распускаецца аднойчы за год. Яе ўладальнік пачынаў разумець шум дрэваў, размову птушак і жывёл. Аднак здабыць яе вельмі цяжка, бо сцерагуць расліну злыя сілы. У народзе папараць-кветку лічылі “Перуновай”. Паводле паданняў, на яе зыходзіў агонь Перуна. Звычайна завяршалася свята ля ракі.
З асвенчанай зеляніны дзяўчаты вілі вянкі і захоўвалі іх як сродак супраць злых сіл. Увогуле, варажба з вянкамі на воднай паверхні мела разнастайны сэнс і асаблівасці. Лічылася, што ў гэты дзень здзяйсняўся своеасаблівы пераварот — па зямлі пачыналі хадзіць духі і ведзьмы. Дзяўчаты і хлопцы станавіліся ў карагод, спявалі песні, у якіх усхвалялі вартасці адных і недахопы другіх. З карагоду выходзіла дзяўчына і закрывала твар чубром, кланялася ва ўсе бакі і выбірала хлопца, які здымаў з яе покрыва і павязваў сабе.
На жаль, па аб’ектыўных прычынах некаторыя сакральныя моманты свята паступова забываюцца. Аднак мы нарадзіліся на гэтай зямлі і захоўваць, адраджаць дзеі продкаў нейкім чынам павінны.
…Як згадвае Дунін-Марцінкевіч, на адным з купальскіх святаў ужывалі “смажанага парсючка, каўбасу, парсючковую шыйку”. Зрэшты, каўбас, шашлыку і іншых смачных страў хапала і на лепельскім фэсце. Вялікі выбар быў і дзіцячых ласункаў.
Канцэртную праграму на сцэне прадоўжыў народны ансамбль жартоўнай песні “Грымзолі” раённага Дома культуры. “Полька-рассыпуха”, “Дудалка”, “Ганак”, “Ці я ў мужа не жана”, “Там, за лесам”… Каля дваццаці песень выканалі артысты. Сапраўды, не толькі працаваць, а і адпачываць умеюць лепяльчане. Гледачы не толькі слухалі і пляскалі ў далоні, а танчылі разам з артыстамі Ганнай Шаркоўскай, Аляксандрам Міхно, Марынай Клачковай, Віталем Коневым. Канцэрт скончыўся, аднак свята працягвалі бадзёрыя рытмы дыскатэкі дыскатэкай.
Яўген МІКАЛАЕЎ
На здымках: эпізоды свята
Фота аўтара.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>